Hoạt động chăm sóc di tích lịch sử - Đền thờ Từ Vũ - Yên Thường Gia Lâm Hà Nội

- Qua hơn 40 năm phò chúa, cụ được cất nhắc giao việc 12 lần. Điều này chứng tỏ tài năng và công lao của cụ. Khi chết được phong tặng là “Đại tư đồ tứ thụy trung mẫn bao phong tiết khái hiến vọng tuệ trí mẫn đạt đại vương Nguyễn tướng công hiệu đoan chính phủ quân” được mở danh ở triều. Các mốc lịch sử này được ghi trong “Việt sử thông giám cương mục chính biên” quyển 18, 19, 20 xuất bản năm 1960. Công đức to lớn của cụ với sơn hà xã tắc nên mãi mãi tốt đẹp cùng với quốc gia.

- Cụ là người rất hiếu nghĩa, bất kể thân sơ, ai đáng cho gì thì cho. Riêng mỗi xuất đinh ở làng được cấp 1 sào ruộng. Đắp đê quai cho làng hướng về cửa chùa để chống lụt.

- Khi mất mộ cụ được chôn ở xứ Đống Vương xã Cổ Loa và giao cho địa phương 50 mẫu ruộng để trông nom mộ cụ. Hàng năm dòng họ lên tảo mộ thì địa phương phải mổ lợn để đón con cháu cụ lên thăm mộ. Ngày 10 tháng 3 hàng năm, dân Cổ Loa phải mang lễ vật thờ cúng cụ đến đền thờ cụ tại Yên Thường. Tất cả lễ vật được qui định trong văn bia ở đền này.

II. Đền thờ Quận công Nguyễn Đình Huấn:

- Có hai ngôi đền: 1 ở thôn Tiên Hội, xã Tiên Hội, Đông Anh, Hà Nội. Hiện ngôi đền này đã bị phá chỉ còn 1 số nhang án bằng đá và 1 số tượng chầu. Ngôi đền thứ 2 ở làng Yên Thường, xã Yên Thường, Gia Lâm, Hà Nội. Ngôi đền này trước đây ở ven làng, qua nhiều công cuộc xây dựng hiện nay nằm cạnh Trường tiểu học Yên Thường và chùa Phúc Nương.

- Đền thờ Quận công Nguyễn Đình Huấn tại Yên Thường là ngôi đền mang nhiều giá trị về lịch sử và nghệ thuật. Đền nay có các tên gọi: Đền thờ Quận công, Từ vũ Yên Thường, Nhà thờ đá.

- Về nghệ thuật: đạt giá trị cao mà các di tích cùng loại của đương thời không sánh kịp.

- Kết cấu: Vùng ngoài rộng trông phong quang. Tiếp đến là tam quan 3 gian, sân có tượng chầu đến ngôi đền thờ theo lối bổ dọc 3 gian và 1 trái ở phía trước. Có đôi mảng chạm ở dốn nhện (góc đầu đốc) còn giữ được nét khởi dựng tương tự như chùa Tây Phương, Quốc Oai, Hà Đông (nay thuộc Hà Nội). Hình thức thờ này ít thấy ở miền Bắc và có ành hưởng của Đông Nam Á.

- Các đồ thờ bằng đá: mở đầu là đôi chó đá khá lớn, trông đơn giản nhưng đầy tính dân gian.

- Trong tam quan là bộ hộ sĩ đá, hình thức là 2 tượng võ cầm chùy, đầu đội mũ bì biện vành kim khôi cánh hoa cúc, áo mặc 2 lớp, ở vai ngực có các mặt hổ phù chạm nổi.

- Qua tam quan đến sân có 4 tượng võ vẻ mặt dữ tợn hoặc vẻ mặt hiền từ, có vị râu loe hình quạt, vị râu nhọn. 4 vị cầm kiếm đứng chầu. Số lượng này ít thấy ở 1 lăng quận công (thường chỉ có 2).

- Trong đền thờ ở gian ngoài có 5 nhang án. Đáng quan tâm là nhang án đặt chính giữa, ở 2 góc ngoài là đôi sư tử, phía trong là 2 lọ hoa, giữa là bát hương. Tất cả tạo thành 1 khối đá với 4 mặt đều khắc chữ Hán niên đại ghi Cảnh Hưng 34.36. Hai nhang án bên nhỏ hơn nhưng tương tự không có đồ thờ bên cạnh. Hai nhang án cũng bày theo chiều dọc.

- Gian hậu cung có 1 khán đá và 2 hệ thống bài vị ở 2 bên đặt trên 1 phiến đá lớn hình chữ nhật, khảm đá theo hình kiểu long đỉnh, 4 góc có mái khum có chỏm.